Het Kadaster werd in 1832 ingevoerd met het doel een uniforme heffing van de grondbelasting mogelijk te maken en de rechtszekerheid inzake onroerend goed te bevorderen. In verband hiermee werd per gemeente een volledige administratie van het onroerend goed aangelegd.
De Kadastrale atlas van Aarlanderveen is een bewerking van de in 1832 aangelegde registers, waaraan reproducties van de kadastrale kaarten zijn toegevoegd.
Deze publicatie is een boeiende bron van informatie. U treft gegevens aan over de eigenaren van percelen, hun beroep en woon plaats. Daarnaast worden vermeld de grootte van het perceel, soort bebouwing of grondgebruik en het belastbaar inkomen.
In inleidende hoofdstukken wordt nader ingegaan op het ontstaan van het Kadaster, de ontwikkeling van Aarlanderveen tot 1832 en de kadastrale bronnen.
De atlas is van belang omdat zij de situatie weergeeft voor de ingrijpende ruimtelijke veranderingen die na circa 1850 tot stand kwamen als gevolg van de sterke bevolkingsgroei, industrialisatie, ruilverkaveling en dergelijke. De bron is voorts uniek, omdat hier voor het eerst een gedetailleerd kaartbeeld wordt gecombineerd met een uitgebreide persoonsregistratie.
In 1918 werd de gemeente Aarlanderveen samengevoegd met de gemeenten Alphen en Oudshoorn, waardoor de nieuwe gemeente Alphen aan den Rijn ontstond. In 1964 werd de dorpskern van Zwammerdam en een klein gedeelte van het landelijk gebied van die gemeente toegevoegd aan het grondgebied van de gemeente Alphen aan den Rijn. Het grondgebied van deze gemeente wordt dan ook gevormd door de vier voormalige kadastrale gemeenten. De gegevens van deze kadastrale gemeenten tezamen zijn te omvangrijk om in een deel op te nemen. Daarom worden er vier aparte atlassen uitgegeven, waarvan deze atlas de eerste is.