Liefde en verlangen in de wereldfilosofie

Liefde, erotiek en seksualiteit zijn universele thema's. Toch zijn er grote culturele verschillen in de manier waarop mensen deze thema's vormgeven in hun dagelijks leven, hun gebruiken, hun kunst en hun wetgeving. En in veel gebieden lijkt de vorm en de ervaring van erotiek te veranderen, wat soms tot grote spanningen leidt. In deze serie van tien hoorcolleges wordt de luisteraar meegenomen op een fascinerende reis door verschillende culturen en filosofieën: van de vroege Griekse en Babylonische naar die van Azië, Afrika en Europa tot het moderne Westen. Tien verschillende deskundigen fungeren als reisleiders op deze zoektocht naar de betekenis van liefde en verlangen in de wereldfilosofie. Leer over de Europese mystici en hun liefde voor God, over de invloed van boeken als de Kama Sutra en Vijftig tinten grijs, de beleving van erotiek en seks in onze postmoderne tijd en de nieuwe taboes in culturen die de westerse 'decadentie' afwijzen. College 1: Liefde en seksualiteit in de Islamitische traditie - van Abu Nuwas tot Isis We volgen de veranderingen in de Islamitische cultuur van de tijd van de poëzie van Abu Nuwas (waarin de liefde voor jongens wordt bezongen) tot de opvattingen en de praktijken van hedendaagse radicale bewegingen, waarin steeds meer gereageerd wordt op westerse 'decadentie'. College 2: Het voeden van het leven: liefde, erotiek en seksualiteit in het klassieke China In het klassieke China werd bij de oude daoïsten de seksuele energie gebruikt om de conditie van het lichaam te versterken, de intieme relatie met de partner te verbeteren maar ook om hogere staten van verlichting te bereiken. Deze lichaamsgerichte tradities waren wijd verbreid en kenden zowel een externe als een interne vorm van cultivering. In de lezing verkennen we dit gedachtegoed, de werking tussen de polariteiten yin en yang en seksuele cultiveringsmethodes van het oude China. College 3: De Kama Sutra De Kama Sutra is tussen de derde en vijfde eeuw geschreven door Vatsyayana, en werd door de ontdekkingsreiziger Richard Burton eind negentiende eeuw naar het Westen gebracht. De receptiegeschiedenis van het boek vertelt veel over onze eigen cultuur. Herman Tieken vertaalde het boek als eerste uit het Sanskriet direct naar het Nederlands en werpt een licht op de context en de inhoud. College 4: Erotiek en spiritualiteit in de Indiase cultuur De Indiase spirituele traditie heeft erotiek altijd heel serieus genomen, in zinnelijke vorm (kama) en in gesublimeerde vorm (bhakti). Innerlijke bevrijding zal voor de Indiër nooit de vrucht van seksuele frustratie zijn. De complexiteit van Shiva, die zowel de God van de asceten als de God van de seksualiteit is, vertelt veel over het wereldbeeld van de Indiase filosofie. College 5: Liefde en verlangen in de Afrikaanse filosofie Binnen het Afrikaanse Ubuntu-denken gaat het om het verlangen van de mens zichzelf te worden. Via aandacht, respect en liefde voor elkaar, de natuur en een verantwoorde geschiedenis. College 6: Het verlangen van mystici De taal van de Christelijke mystici legt een relatie tussen liefde en barmhartigheid en religieuze gevoelens. Paul Moyaert behandelt deze relatie aan de hand van de geschriften van Teresa van Avilla en Johannes van het Kruis. College 7: Het offer van de liefde In zijn boek Het offer van liefde ontwikkelt Ad Verbrugge een prikkelende gedachtegang naar aanleiding van de vraag naar de wereldwijde populariteit van de erotische bestseller Vijftig tinten grijs. Bij uitstek in de (erotische) liefde komt een verlangen naar gemeenschap tot uitdrukking dat indruist tegen onze virtuele consumptiecultuur. College 8: Liefde en verlangen in de kunst Ons gevoel voor kunst lijkt los te staan van morele overwegingen. En toch stijgt soms een diep verlangen en liefde in ons op als we een kunstwerk ervaren. Tjeu van den Berk werkt deze gedachte uit aan de hand van het denken van Carl Gustav Jung.